توانایی‌ های کودک متفاوت است و طی مرور زمان باید آن‌ها را درک و تقویت کنید. برای شما هم پیش آمده که کودک شما مشغول به بازی بوده و شما هم حواستان مشغول فعالیت دیگری بوده است. پس از مدتی به کودک خود سر زده‌اید و با صحنه‌ای مواجه شدید که خوشایند نبوده. کودک چیزی را شکسته یا وسایل را جا به جا کرده است.

در آن لحظه از خود می‌پرسید که چرا کودک من اینگونه رفتار می‌کند؟ چرا باید کودک من همیشه خرابکاری به بار بیاورد؟ اما باید متوجه شوید که جواب سوال شما در یک سری تحقیقات نهفته است. تحقیقاتی که بر درک توانایی‌ های کودک تمرکز دارد.

ممکن است مسئله کمی پیچیده باشد، اما کل این قضیه یک پایه اصلی دارد. باید روی توانایی‌های کودک تمرکز کنید. لی واترز (Lea Waters)، یک روانشناس استرالیایی است و بارها اشاره کرده که بر روی فعالیت‌هایی باید تمرکز داشت که کودک در آن‌ها خوب است.

تحقیقات نشان می‌دهد که تمرکز بر روی توانایی‌های کودک و درک احساسات کودک باعث می‌شود که فرزند شما سالم و خوشحال باشد و همچنین فعالیت بیشتری در مدرسه از خود نشان دهد. سال‌ها بعد، مزایا بیشتر می‌شود و کودک شما که حالا بالغ شده، ریسک افسردگی پایین‌تر، کارایی حرفه‌ای بیشتر و حتی ازدواج موفق‌تری خواهد داشت.

توانایی‌ های کودک

بیشتر بخوانید: کودک ۱۸ ماهه شما چه کارهایی می‌تواند انجام بدهد؟

حال تصور کنید که فرزند شما یک جعبه ابزار را برداشته و یک سری از تزئینات خانه را خراب کرده است. باید به نکته مثبت این ماجرا نگاه کنید. کودک شما کنجکاو است و به دنبال راهکار تازه است. کودک شما به دنبال تولید یک چیز تازه است.

نباید کودک را سرزنش کنید و باید به او با لحنی آرام بگویید که ابتدا برای هر کاری اجازه بگیرد. البته گاهی اوقات باید کودکان را مدیریت کنید. تمرکز بر روی توانایی‌های کودک به شما اجازه نمی‌دهد که همیشه کودک را تحسین کنید. اما با نکات زیر، می‌توانید به نیمه پر لیوان نگاه کنید.

قبول کنید که هیچکس توانایی همه کارها را ندارد

بسیاری باور دارند که ما باید همه کاری بلد باشیم. با همین دیدگاه بسیاری از والدین تلاش می‌کنند تا کودک خود را همه فن حریف تربیت کنند و همه چیز را به او بیاموزند. فشارهای والدین بر روی کودک تاثیرات مخربی دارد و در آینده تبدیل به برخی رفتارها مانند حساسیت‌های بیش از اندازه شود.

به جای فشار آوردن باید ضعف‌های یک کودک را بپذیریم و به آن‌ها به صورت عادی نگاه کنیم. می‌توانیم با نقص‌های وجودمان بی‌نقص باشیم و این دیدی است که والدین باید داشته باشند.

توانایی‌ های کودک

به عنوان مادر یا پدر یک کودک، باید رفتارهای و توانایی‌ های کودک را ببینیم و آن‌ها را تشویق کنیم. در صورت تشویق رفتار مثبت، کودک یک حس رضایتی دریافت می‌کند و این حس رضایت باعث می‌شود که او علاقه بیشتری به رفتار مثبت داشته باشد.

رفتار کودک طی مرور بهتر خواهد شد و اعتماد به نفس او هم بالاتر خواهد رفت. حس قادر بودن و ارزشمند بودن، حسی است که به کودک کمک می‌کند تا در آینده موفق باشد.

سه سوال از خود بپرسید

هیچ استعداد، مهارت و علاقه‌ای به عنوان قدرت و توانایی‌ های کودک محسوب نخواهد شد. تمامی این سه، رفتار آموختنی هستند که ما باید آن‌ها را انجام دهیم. یک کودک مرتب است و همه چیز را سر جای خود قرار می‌دهد، اما لذتی از آن نمی‌برد. کودک دیگر از سنین کمتر، مرتب کردن عروسک‌ها را به چشم یک بازی تلقی می‌کند و آن را دوست دارد.

برای درک یک قدرت و یک توانایی واقعی، باید به سه سوال پاسخ دهید. از کودک من از انجام این فعالیت لذت می‌برد؟ آیا در آن مهارتی دارد؟ آیا خودش این فعالیت را انتخاب کرده است؟ اگر پاسخ همه سوال‌ها بله بود، پس شما یک توانایی واقعی را یافته‌اید.

زمانی که کودک شما در حال انجام یک فعالیت است و در آن غرق می‌شود به طوری که گذر زمان را متوجه نشده، باید متوجه علاقه و توانایی او شوید. راه‌حل‌های فراوانی وجود دارد و یک راه‌حل مناسب برای کودکانی که در سن مدرسه هستند هم موجود است.

به کودک مدرسه‌ای خود یک سری کار و فعالیت را پیشنهاد دهید و بعد به او توجه کنید. کودکانی که دوست دارند لباس‌ها و اشیا را تا کنند و آن‌ها را مرتب کنند، به صورت طبیعی و بهتر می‌توانند اشکال را به هم متصل کنند و این توانایی می‌تواند به آن‌ها در تبدیل شدن به یک معمار کمک کند.

باید توجه کنید که همه توانایی‌ها به این شکل مشخص نیست. مادری داستانی از کودک خود را تعریف کرد. کودک او قرار بود زباله را به بیرون از خانه ببرد و وقتی که بیرون از خانه بود ده دقیقه مشغول بررسی و کنکاش درون زباله‌ها بود.

به نظر شما این بیانگر چه توانایی است؟ مشخصا ساده نیست، اما این کودک یک کاشف است. او دوست دارد تا اشیا و رازهای تازه را کشف کند. دکتر واترز در وبسایت خود یک کتابخانه از توانایی‌ها دارد و بیش از ۱۰۰ توانایی در این کتابخانه لیست شده است و می‌توانید با نگاه به آن‌ها توانایی کودک خود را کشف کنید.

توانایی‌ های کودک که در این کتابخانه لیست شده است، شامل: «خلاقیت، علاقه به آموختن، شجاعت، کنترل شخصی، حس شوخ‌طبعی، ذهن باز و…» می‌شود.

بیشتر بخوانید: کودکان از چه سنی می توانند کار با ابزار و تجهیزات را شروع کنند؟

توانایی‌ های کودک مانند تمرین وزنه برداری است

هنگامی که توانایی را شناسایی کردید، به آن را اشاره کنید و به کودک خود کمک کنید تا آن را تقویت کند. هنگامی که کودک شما به مدرسه رفت، شروع کنید و او را تشویق کنید که انرژی بیشتری روی توانایی خود بگذارد و تنها برای از بین برد ضعف، به ضعف‌های او اشاره کنید.

باید از مثال دستخط استفاده کرد. هنگامی که دستخط کودکی بد است، او تنها تلاش می‌کند تا دستخط قابل قبولی داشته باشد. چرا؟ تحقیقات نشان می‌دهد که تمرکز بیشتری بر روی توانایی‌ها، فایده بیشتری نسبت به تمرکز بیش از اندازه بر روی ضعف‌ها دارد.

زندگی کودکی که بر روی توانایی خود تمرکز دارد نه تنها حاصل بیشتری خواهد داشت، بلکه لذت‌بخش‌تر هم خواهد بود. او بهتر می‌تواند به سوی شغلی برود که خوشحالی بیشتری به او بدهد.

کتاب‌ها و تمرین‌های فراوانی وجود دارند که درک بهتری نسبت به مسئله توانایی‌ های کودک داشته باشیم. می‌توانید از طریق یک سوال ساده همچنین تمرین کنید. به جای اینکه از کودک بپرسید: «مدرسه چطور بود؟» از او بپرسید: «از چه توانایی استفاده کردی؟».

دو سوی ماجرا را ببینید

دکتر واترز شیوه‌ای به نام تغییر توانایی را معرفی می‌کند. اگر کودک شما فعالیت مثبتی انجام می‌دهد، می‌توان به راحتی توانایی او را درک کرد. مطمئنا شما از رفتار مثبت او خوشحال خواهید شد. اما مسئله اینجاست که تلاش کنید تا رفتار ناامید‌کننده را هم به شکل مثبتی حل کنید و به شکل مثبتی رفتار کنید.

به عنوان مثال کودک شما می‌خواهد که فیلمی را با شما تماشا کند. او مدام و بدون توقف از شما می‌خواهد که فیلمی را انتخاب کنید و آن را تماشا کنید. ممکن است در ابتدا عصبی شوید و پافشاری او شما را اذیت کند و کودک را تنبیه کنید.

اما دکتر واترز اعتقاد دارد که این اتفاق استفاده بیش از اندازه از توانایی‌ های کودک است. به جای عصبی شدن، به او بگویید که متوجه می‌شود که پافشاری یکی از توانایی‌های او است، اما همچنان باید کمی آرام‌تر و کمتر از آن بهره بگیرد.

توانایی‌ های کودک

بیشتر بخوانید: ۷ تکنیک برای تربیت کودک با مهارت

می‌توانید از دیگر توانایی‌های کودک هم استفاده کنید. مثلا در این شرایط، اگر دختر شما حس همدردی دارد، به او بگویید که اگر شما این میزان پافشاری می‌کردید او چه برخوردی داشت؟

بسیاری از رفتارها در میان کودکان وجود دارد که ممکن است نگران کننده باشد اما با کمی دقت می‌توان متوجه شد که این رفتار می‌توانند توانایی‌های کودک باشند. وقتی یک کودک ساکت و محتاط در حرف زدن باشد، این رفتار ممکن است نشانه‌ای از علاقه به گوش دادن، استقلال، صبر، صداقت و تفکر عمیق باشد.

شاید کودک شما به ظاهر خود اهمیت بیش از اندازه‌ای بدهد، شاید شما نگران این مسئله باشید، اما این رفتار بیانگر لذت بردن از زیبایی است و کودک شما ممکن است که یک آینده موفق در زمینه هنر و طراحی داشته باشد.

در لحظات ناامیدی و عصبانیت، چند بار نفس عمیف بکشید و به خود بگویید: «توانایی‌ها اینجا هستند، اما مخفی شده‌اند و باید رفتار را تغییر داد.»

از این طریق می‌توانید به کودک خود کمک کنید تا او رشد کند و همچنین شخصیت فعلی او را محترم بشمارید و از آن لذت ببرید.

کودکان را محدود نکنید

البته، اگر بخواهید نسبت به توانایی‌های کودک رفتار کنید، نباید آن‌ها را محدود کنید و می‌توانید به آن‌ها کمک کنید تا مهارت‌های تازه‌ای را بیاموزند. هنگامی که یک کودک محتاط تلاش می‌کند تا کمی شجاع‌تر باشد و یک کودک پرحرف، کمتر پرحرفی می‌کند، تئوری کش پلاستیکی به وجود خواهد آمد.

کش پلاستیکی به منطقه آرامش ما تشبیه شده است. ما به یک اندازه مشخصی می‌توانیم از منطقه آرامش خود بیرون بیاییم، همانند یک کش که به یک اندازه مشخصی می‌توان آن را کشید. اگر کودک شما ساکت و محتاط است و شخصیتی مانند یک بیل گیتس دارد، در آینده تبدیل به یک ستاره بزرگ مانند اپرا وینفری نخواهد شد.

اما به ذهن بسپارید که با تمرین کافی، هر کودکی می‌تواند با زیر ذره‌بین بودن، ریاضیات، صبر و خیلی مهارت‌های دیگر کنار بیاید و آن‌ها را بیاموزد.

می‌دانید که اگر همیشه از کودک خود به عنوان یک آدم خجالتی یاد کنید، او محدود به همین خصلت خواهد شد، اما صحبت مدام از توانایی‌ های کودک هم تبدیل به یک هویت خواهد شد. ما یک برخورد مشخص داریم و به کودکان تنها یک صفت مشخص می‌دهیم. مثلا او مهربان است، این کودک شاجع است و یا این کودک بامزه است.

کودکان متوجه نمی‌شوند که برخی مهارت‌ها ساده‌تر از بقیه جذب می‌شود و یک کودک می‌تواند همه این توانایی‌ها را استفاده کنید. پس یاد بگیریم، به جای اینکه یک صفت را به کودک خود بدهیم، مثلا بگوییم او خلاق است، بگوییم: «یکی از صفات خوب او خلاقیت است.»

همانند تمامی مسائل در مورد تربیت کودک، درک و تقویت توانایی‌ های کودک کار بسیار سختی است و نیازمند احتیاط و تعادل است. ما باید توانایی‌ها را بیاییم، آن‌ها را ببینیم، بر روی رشد آن‌ها تمرکز کنیم و همچنین به ضعف‌ها هم توجه داشته باشیم. شما هم اگه نظر یا تجربه‌ای در مورد درک توانایی کودک دارید حتما از طریق نظرات یا شبکه‌های اجتماعی کودکت با ما و والدین دیگر به اشتراک بگذارید.