یکی از مهمترین چیزهایی که شما به عنوان یک پدر و مادر باید در مورد فرزندان خود انجام دهید، درک روانشناسی کودک است. این کار نیاز به اخد مدرک ندارد. با این حال، آنچه شما باید انجام دهید یافتن چیزهای ساده‌ای است که به شما می‌گوید که کودک شما چه چیزی را دوست دارد یا ندارد، چه چیزی باعث خنده یا گریه او می‌شود و چه چیزی باعث انگیزه یا ناکامی او می‌شود.

روانشناسی کودک بخش مهمی از روانشناسی رشد و یکی از گسترده‌ترین و رایج ترین موضوعات مورد مطالعه است. این شاخه تخصصی بر فرآیندهای روانشناختی کودکان از زمان تولد تا نوجوانی و بر تغییرات روانشناختی که از ابتدای تولد اتفاق می افتد تمرکز می‌کند. محدوده مطالعه آن شامل مهارت‌های حرکتی، پیشرفت شناختی، مهارت‌های زبان، روابط اجتماعی، رشد هیجانی و… است.

نیاز به درک روانشناسی کودک

روانشناسی کودک

بیشتر بخوانید: الگوی تعلق والدینی و تاثیر آن روی کودکان بزرگتر چیست؟

والدین در مورد توانایی‌ها و مهارت‌های کودک خود یا عدم وجود آن‌ها شیوه تعبیر و تفسیر خودشان را دارند. زمانی که کودکتان را درک نمی‌کنید ممکن است آن‌ها را اشتباها تفسیر یا سوء تعبیر کنید. گرچه این سوء تعبیرها برخی اوقات می‌توانند بی ضرر باشند اما در اغلب موارد اینطور نیست. نقش والدین در رشد روانشناختی کودک بسیار کلیدی است. کمبود آگاهی در مورد رشد کودک اغلب می‌تواند منجر به قضاوت ضعیف کودکان شود که به نوبه خود منجر به تصمیم‌گیری اشتباه والدین خواهد شد.

مطالعه‌ای که توسط دکتر برندا فولینگ، مدیر و استاد پژوهشی دانشگاه میشیگان انجام شد نشان داد که کودکان به طور مستقیم تحت تأثیر میزان زمانی که والدین در رشد آن‌ها سرمایه گذاری می‌کنند قرار می‌گیرند. از این رو، این مهم است که والدین در مورد جنبه‌های مختلف روانشناسی کودک و رشد کودک خود آموزش ببینند تا بتوانند به طور معناداری به رشد هیجانی و ذهنی کودک کمک کنند.

 

نکاتی برای درک بهتر روانشناسی کودک شما

۱. مشاهده

یکی از ساده‌ترین و در عین حال موثر ترین شیوه‌های یادگیری در مورد روانشناسی کودک مشاهده است. به چیزی که کودک شما می گوید یا کاری که انجام می دهد علاقه نشان دهید. فعالیت‌ها، عبارات و خلق و خوی آن‌ها را هنگام غذا خوردن، خوابیدن و بازی کردن مشاهده کنید. به یاد داشته باشید که کودک شما منحصر به فرد است و ممکن است هم زمان با رشد خود شخصیتی داشته باشد که خارج از آن حوزه باشد و یا در آن حوزه رشدی بسیار برجسته باشد. از مقایسه کودک خود با سایر کودکان اجتناب کنید زیرا این کار نه تنها باعث استرس والدین می‌شود بلکه باعث می‌شود که کودک احساس بدی داشته باشد.

از خودتان چند سوال بپرسید که می‌تواند به شما در درک روانشناسی کودکتان کمک کند:

کودک من چه چیزی را بیشتر دوست دارد؟

زمانی که باید کاری را انجام دهد که دوستش ندارد چه واکنشی نشان می‌دهد؟  (مانند خوردن سبزیجات،انجام دادن تکالیف و …)

تا چه انداره اجتماعی است؟  آیا او تمایل به اشتراک گذاشتن یا امتحان کردن چیزهای جدید دارد؟

چقدر زمان می برد تا کودک شما با محیط اطرافش آشنا شود؟ آیا می‌تواند خود را با تغییرات محیط سازگار کند؟

به یاد داشته باشید در حالی که به این سوالات پاسخ می‌دهید کودک را قضاوت نکنید. برای آگاه شدن فقط مشاهده کنید.

۲. زمان با کیفیتی را به کودکان خود اختصاص دهید

روانشناسی کودک

بیشتر بخوانید: چگونه از زمان برای ارتباط بهتر با کودکان نهایت استفاده را ببریم؟

والدین امروز مشغول کارهای شغلی و خانه هستند. وظایف چند گانه به آنها اجازه نمی‌دهد که در آن واحد مراقب بسیاری از موارد باشند و یکی از این موارد مهم کودک است. اگر تا به الان به این شکل با کودک خود وقت گذرانده‌اید، الان زمان مناسبی برای تغییر است.

اگر می‌خواهید کودک خود را درک کنید باید برای او به معنای واقعی زمان بگذارید. زمانی که با آن‌ها در میز شام صرف می‌کنید یا آن‌ها را به مدرسه می‌برید و بر می‌گردانید کافی نیست. ممکن است مجبور باشید وقت خود را برای گفتگو و بازی با آن‌ها صرف کنید و هم چنین اوقاتی را سپری کنید که به شما در درک روانشناسی آن‌ها کمک کند. گفتگو با کودک خود به شما می‌آموزد که در زندگی، مدرسه و خانه چه اتفاقاتی رخ می‌دهد، چه موسیقی یا برنامه تلویزیونی مورد علاقه‌ی آن‌ها است  و چه چیزی آن‌ها را هیجان زده می‌کند. زمان کافی همیشه به معنای صحبت کردن یا انجام کاری با همدیگر نیست. گاهی اوقات شما فقط می‌توانید کنار همدیگر بنشینید و سکوت آن‌ها را مشاهده کنید تا شخصیت آن‌ها را بهتر کنید.

۳. به محیطی که کودکتان در آن است توجه کنید

تحقیقات ثابت کرده است که رفتار و نگرش کودک به طور عمده به وسیله محیطی که در آن رشد کرده   است شکل می‌گیرد. برای شناخت بهتر کودک خود باید به محیطی که در آن است توجه کنید. تحقیقات همچنین ثابت کرده است که محیط می‌تواند بر رشد مغز کودک تأثیر بگذارد که به نوبه خود بر رشد زبان و مهارت‌های شناختی نیز تاثیر می‌گذارد. این ارتباط به طور خاص محیط خانه را با مکان‌های دیگر مقایسه می‌کند. رفتار کودک شما تا حد زیادی وابسته به نوع افرادی که در اطراف او هستند و نوع تعامل آن‌ها با او بستگی دارد.

۴. به آنها گوش دهید. اجازه دهید کودکانتان داستان‌هایشان را به شما بگویند

روانشناسی کودک

بیشتر بخوانید: چگونه با کودک خود ارتباط کلامی موثر برقرار کنیم؟

صحبت کردن خوب است اما گوش دادن به کودکتان هنگامی که مشغول مکالمه با او هستید بسیار مهم است. گفتگو را شروع کنید تا کودکتان صحبت کند و سپس به آنچه که می‌خواهند بگویند گوش دهید. کودکان ممکن است قادر نباشند در مورد خودشان به طور شفاف صحبت کنند، به همین دلیل شما باید به کلماتی که استفاده می‌کنند و نشانه‌های غیر کلامی آن‌ها نیز توجه داشته باشید. بر زبان، لحن بیان و زبان بدن آن‌ها تمرکز کنید. نه تنها باید گوش کنید، بلکه کودکتان نیز باید بداندکه شنیده می‌شود و جدی گرفته می‌شود. زمانی که گفته‌های آن‌ها را تایید می کنید و پاسخ می‌دهید به آن‌ها نشان می‌دهید که گفته‌های آن‌ها را درک می‌کنید. اگر گفته‌هایشان برای شما مفهوم نبود، برای شفاف سازی بیشتر از آن‌ها سوال بپرسید. اما مراقب باشید که بیش از حد صحبت نکنید و یا سوالات زیادی را مطرح نکنید زیرا می‌توانید کودک خود را به طور کامل منفعل یا وادار به سکوت کنید .

۵. کودکان دیگر را مشاهده کنید

گاهی اوقات مشاهده سایر کودکانی که در سنین مشابه با کودک شما هستند می‌تواند به شما در درک بهتر کودکتان کمک کند. این موضوع به شما در درک رفتار کودکتان در محیط اجتماعی و شناسایی نقاط قوت و ضعف او کمک می‌کند. این موضوع به این معنی نیست که کودک خود را با هر کودکی که در رده سنی او است مورد مقایسه قرار داده و او را قضاوت کنید. والدین تمایل دارند که برای اطمینان از توانایی‌های فرزند خود آن‌ها را با کودکان دیگر مقایسه کنند. گرچه مقایسه کردن در بلند مدت می‌تواند بر روی کودک تاثیر منفی داشته باشد اما مقایسه کردن در صورتی که بیش از حد تکرار نشود همیشه بد نیست.

۶. حدس نزنید

درک روانشناسی کودک

بیشتر بخوانید: دوست خیالی کودک را تحویل بگیریم یا از خانه بیرون کنیم؟

فرض نکنید که از چیزی که کودکتان می خواهد یا از احساسی که در هر لحظه دارد آگاه هستید. اگر کودک شما شکایتی نداشته باشد ممکن است فرض کنید که او خوشحال است و گمان می‌کنید که پدر و مادر خوب هستید زیرا فرزندتان به خوبی در فضای عمومی رفتار می‌کند و بدخلقی نمی‌کند. وقتی حدس می‌زنید، ممکن است فکر کنید کاملا کودک خود را درک می‌کنید و در نتیجه دچار انتخاب‌های نادرستی در مورد کودکتان شوید. از آن‌ها سوال بپرسید تا هر شک و تردیدی که در مورد آن‌ها دارید کم کم برطرف شود و با این کار متوجه خواهید شد که موضوع چیست.

توجه به روانشناسی کودک و سلامت روان کودکان در زمینه فرزند پروری مسئله مهمی است که باید خانواده‌ها به آن توجه ویژه‌ای داشته باشند. برای دریافت اطلاعات بیشتر در این زمینه با کودکت همراه باشید.